دوشنبه 14 اسفند 1402

مدیرعامل شرکت گسترش فناوری‌های نوین در یادداشتی تشریح کرد/ بودجه‌ریزی فناوری اطلاعات بانک‌ها؛ نقص‌ها و پیشنهادها

  • 15 بهمن 1402
  • 13:03
  • 0 دیدگاه
  • 95 بازدید
  • Article Rating
مدیرعامل شرکت گسترش فناوری‌های نوین در یادداشتی تشریح کرد/ بودجه‌ریزی فناوری اطلاعات بانک‌ها؛ نقص‌ها و پیشنهادها

مصطفی امینی مدیرعامل شرکت گسترش فناوری‌های نوین در یادداشتی که در تازه‌ترین شماره نشریه عصر تراکنش انتشار یافته است به بررسی بودجه‌ریزی فناوری اطلاعات بانک‌های ایرانی پرداخت. مدیرعامل این شرکت ضمن تشریح شش نقص بودجه‌ریزی فاوا در بانک‌ها، راهکارهایی را در این یادداشت مطرح کرده است. متن کامل این یادداشت را در ادامه می‌خوانید:

شاید بد نباشد ابتدای این یادداشت را با بررسی سهم اعتبارات فناوری اطلاعات و ارتباطات از کل بودجه عمومی دولت آغاز کنیم؛ بالاخره بانک‌‏ها هم به صورت آشکار یا نهان از نگرش بالادست خود تأثیر می‏‌پذیرند. در لایحه بودجه سال 1402، سهم اعتبارات حوزه فاوا از کل بودجه عمومی دولت حدوداً به 4.3 درصد رسیده است. این شاخص در سال 1401 حدود 3 درصد بوده و خوشبختانه بیانگر شیب افزایشی (نزدیک به 45 درصد) است. اما پرسشی که شایسته است مطرح شود آن است که آیا در عصر اقتصاد دیجیتال و در مسیر حرکت به سمت یک کشور هوشمند این بودجه برای موفقیت تحول فناوری اطلاعات سازمان‌ها، توسعه ابتکارات فناورانه ماندگار و ترویج ملی نوآوری‌های دیجیتالی کافی است؟

حال بپردازیم به بانک‌‏ها؛ در مقیاس جهانی بخش بانکی به‌طور متوسط بین 4.7 درصد تا 9.4 درصد از درآمد عملیاتی خود را به پروژه‌‏های فناوری اطلاعات تخصیص می‏‌دهد. اما در مقیاس ملی، در خصوص سهم بودجه فناوری اطلاعات بانک‏‌ها از کل بودجه نمی‏‌توان به‌صورت قطعی قضاوت کرد؛ چرا که بسته به نوع مأموریت هر بانک (تجاری یا توسعه‌ای یا سایر انواع مأموریت‌ها) برای تشخیص این مسئله می‌بایست از جزییات بودجه سالانه، اهداف مالی سالانه، نوع استراتژی فناوری اطلاعات (تهاجمی‌بودن یا تدافعی‌بودن استراتژی) و میزان اهتمام عملی بانک به اجرای طرح‌های تحول دیجیتال در هر یک از بانک‏‌ها مطلع باشیم. به بیان دیگر، برنامه‏‌ریزی بودجه برای فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) در بانک‌‏های ایرانی به عوامل متعددی بستگی دارد. عواملی همچون اندازه بانک، دولتی‌بودن یا نبودن بانک، کهنگی زیرساخت‏‌های فناورانه، خطوط کسب‌وکار بانک، سطح بلوغ دیجیتالی مشتریان و صنعت هدف بانک و اولویت‏‌های راهبردی بانک. با این حال، برای بررسی عمیق‏تر در ادامه فرایند برنامه‏‌ریزی بودجه بانک‏‌های کشور را مرور خواهیم کرد. شاید بررسی صورت‌های مالی منتشر شده در کدال در این خصوص مفید باشند. بررسی این اسناد، نشان از رشد بودجه فاوا در بانک‌ها است؛ اما هنوز این رشد به معنای پوشش‌دادن نیازهای بخش فاوا نیست.

در سال‌های اخیر، بانک‌های ایرانی به اهمیت سرمایه‌گذاری در فناوری اطلاعات برای بهبود کارایی عملیاتی، تجربه مشتری و افزایش توان رقابت خود پی برده‌اند. در نتیجه، آن‌ها به نسبت گذشته میزان بیشتری از بودجه خود را به طرح‌‏های فناوری اطلاعات و پروژه‌های تحول دیجیتال اختصاص داده‌‏اند. این طرح‌‏ها ممکن است شامل ارتقاء سیستم‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری، اجرای اقدامات امنیت سایبری، توسعه راهکارهای بانکداری دیجیتال و ارتقاء قابلیت‌ تجزیه‌‏وتحلیل داده‌ها باشد. اما واقعیت آن است که این رشد بودجه با انتظارات جامعه و صنایع از بانک‌ها برای نقش‌آفرینی در حوزه تأمین مالی چابک در زنجیره‌های ارزش و توسعه اقتصاد دیجیتال سازگاری ندارد.

با وجود چنین تلاش‌هایی، در عمل در ارتباط با بودجه‌ریزی فاوای اکثر بانک‌های ایرانی چند نقص رایج وجود دارد:

  1. تخصیص ناقص، دیرهنگام و ناکافی بودجهبرخی از بانک‌‏ها ممکن است بودجه کافی را برای طرح‌‏های فناوری اطلاعات و پروژه‌های بانکداری دیجیتال اختصاص ندهند که منجر به محدود شدن منابع درآمدی مشاع و غیرمشاع، وابستگی شدیدتر به تأمین‌کنندگان سامانه بانکداری متمرکز، توسعه خدمات غیرجذاب و محصولات تکراری و افزایش احتمال شکست ابتکارات و پروژه‏‌های نوین می‏‌شود. طبیعتاً این اتفاق می‌تواند مانع از رشد توانایی بانک برای همگام‌شدن با پیشرفت‌های تکنولوژیک، روندهای بازار و برآورده‌ساختن انتظارات جدید مشتریان شود.
  2. ضعف در همسویی استراتژیکدر برخی موارد ممکن است بودجه فناوری اطلاعات با اهداف کلان راهبردی بانک هماهنگ نباشد. این امر می‌تواند منجر به ناهماهنگی بین سرمایه‌گذاری‌های فناوری اطلاعات و اهداف خطوط کسب‌‏وکار بانک و منجر به هدر رفت منابع شود.
  3. ارزیابی ناکافی ریسک‌ها: بانک‌های ایرانی باید ریسک‌های بالقوه مرتبط با سرمایه‌گذاری‌های فناوری اطلاعات را ارزیابی کرده و بودجه کافی را برای اقدامات امنیت سایبری اختصاص دهند. توسعه فناوری اطلاعات بدون توجه ناکافی به ارزیابی ریسک‌های امنیتی می‌‏تواند بانک‌‏ها را در برابر تهدیدات سایبری و نقض داده‌‏ها آسیب‌‏پذیر و تاب‏‌آوری عملیاتی را کاهش دهد.
  4. کمبود و محدودیت در تخصصحوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات هر روز بیشتر و بیشتر با کمبود استعدادهای دیجیتال دست‏‌وپنجه نرم می‏‌کند، بانک‏‌ها نیز از این قاعده به‌هیچ‌وجه مستثنی نیستند و بدون تردید در قابلیت‏‏‌های تخصصی فناوری اطلاعات مورد نیاز برای برنامه‌‏ریزی، اجرا و کنترل موثر پروژه‌‏های فناوری اطلاعات با چالش‏‌هایی مواجه هستند. این امر می‏‌تواند منجر به تأخیر، افزایش هزینه، اجرای محدود و ناکافی ابتکارات یا شکست نوآوری‌های دیجیتال بانک‏‌ها شود.
  5. عادت به رویکرد بالا به پایین در بودجه‏‌ریزی: عرفاً در اکثر بانک‏‌ها بر اساس اهداف راهبردی کلان و محدودیت‏‌های مالی نسبت به بودجه فناوری اطلاعات تصمیم‏‌گیری می‏‌شود. این رویکرد اگرچه دید سطح بالای مناسبی ایجاد کرده و همسویی بودجه فاوا و برنامه مالی کلان بانک را تضمین می‏‌کند؛ اما بیش از حد نیاز، بروکراتیک است و فراموش می‏‌کند که امروز نیازمند «نوآوری‌‏های بودجه‌ای» هستیم که از کفِ عملیات و مبتنی بر تفکر چابک بروز و ظهور می‏‌کنند. یکی از ریسک‌های دیگر رویکرد بالا به پایین در بودجه‌ریزی فناوری اطلاعات، احتمال نادیده‌گرفتن سهم پروژه‌‏های غیرمستقیم مؤثر در بودجه است.
  6. افراط در استفاده از تکنیک‏‌های کلاسیک برنامه‌‏ریزی بودجهبانک‌‏ها از تکنیک‌‏های مختلفی همچون بودجه‏‌ریزی مبتنی بر فعالیت (ABB)، بودجه‌‏ریزی مبتنی بر عملکرد (PBB)، بودجه‌‏ریزی بر مبنای صفر (ZBB) یا ترکیبی از این تکنیک‌‏ها برای برنامه‌‏ریزی بودجه استفاده می‏‌کنند؛ اما قدر مسلم در محیط پرشتاب، نامطمئن، پیچیده و ابهام‌‏آلود امروز، دیگر نمی‏‌توان از تکنیک‏‌های پیش‌بینانه گذشته استفاده کرد. به همین دلیل است که مانیفست چابک برای انعطاف‌‏پذیری بیشتر، پذیرش عدم قطعیت‌ها و تاب‌آوری در برابر تغییرات عصر دیجیتال پدید آمده است.

شاید توجه به راهکارهای زیر برای کاهش نقص‌های پیش‌گفته مفید باشند:

  • ارزیابی جامع نیازهای فناوری اطلاعات و همسوکردن آنها با خط کسب‌وکار بانکداری B4C و خط کسب‌وکار بانکداری B4B و اهداف استراتژیک بانک؛
  • اختصاص بودجه به‌صورت خوش‌بینانه و تفکیک‌شده برای طرح‌های فاوا و پروژه‌های تحول دیجیتال با در نظر گرفتن عواملی همچون نوسازی یا ارتقای سخت‌افزارها و مدرن‌سازی نرم‌افزارها، ارتقای بهداشت اعتباری، بهبود شاخص‌های ترازنامه بانک، پوشش‌دادن دستورالعمل‌های نهادهای مرتبط با امنیت سایبری بانک، تحقق اهداف کمپین‌های جذب و نگهداشت استعدادهای دیجیتالی و پروژه‌های فاوای موثر بر بهبود تجربه دیجیتالی ذی‌نفعان بانک؛
  • اولویت‌بندی سرمایه‌گذاری‌ها بر اساس پتانسیل درآمدزایی زیرحوزه‌های فاوا برای بانک، تأثیر بر تداوم باکیفیت عملیات جاری بانک، بهبود تجربه مشتریان و کارکنان و افزایش توان تاب‌‏آوری و رقابت‌پذیری بانک در عصر دیجیتال؛
  • بانک‌ها و هلدینگ‌های فناوری اطلاعات بانک‌ها با اتخاذ تکنیک‌های «بودجه‌ریزی چابک» می‌توانند توانایی خود را برای پاسخگویی به تغییرات بازار، بهینه‌سازی تخصیص منابع و اطمینان از همسویی سرمایه‌گذاری‌های فناوری اطلاعات با اهداف کسب‌‏وکار بانک افزایش دهند. با این حال، توجه به این نکته ضروری است که اتخاذ روش‌های چابک نیازمند یک تغییر فرهنگی و آمادگی سازمانی برای پذیرش تغییرات در ردیف‌های بودجه است.
خیرالنسا همتی امتیاز به خبر :

ارسال نظرات

نام

ایمیل

وب سایت

نظرات شما

هم اکنون هیچ نظری ارسال نشده است. شما می توانید اولین نظردهنده باشد.